 |
| Rev. Zammang Mualcin |
Deuteronomi 6:5 le Mathai 22:37
Bawipa na Pathian cu na thinlung dihlak, na ruahnak dihlak le na thawnnak dihlak in na dawt lai. (Levitikas 19:18 le Mathai 22:39
Na innpa cu nangmah naa dawt bantuk in na dawt lai.) Bawi Khrih thisen sunglawi ah zumtu ka u le ka nau hna, Kum hlun 2011 cu a liam riangmang cang i kan phanh khawh lai le phanh khawh lai lo kan rak i fianlomi kum thar 2012 cu lawmtein kan phanh cio caah lam a kan hruaitu kan Pathian Min thangtha ko seh! Voi hnihnak vawlei ralpi tuanbia chungin tuanbia tawite pakhat in biahram domh ka duh.
Vawlei ralpi pahnihnak lioah a si. Germany cu Adolph Hitler nih a rak uk hna lio caan a rak si i Jew(Israel) miphun cu a huat tuk hna caah Germany ram chung i khua a rak sami Jew miphun million paruk ringlo cu Hitler kut in an rak paam ti cu tuanbia ah theih lengmang a si. Nu thluklo pa thluklo, ngakchia thluklo upa thluklo in an rak thah hna. Cu tikah Jew cheukhat cu an panh khawhnak hmun kipah an rak zaam ve. Jew minung 930 cu St. Louis timi sangphawlawng nganpi in America leiah an rak zaam nain American cozah nih ramchung luhnak nawl pe lo in a rak khirh hna. June 6, 1939 ah Europe lei tu ah khirh than an rak si i a cheu cu Europe ram a simi Denmark le Netherland ti bantuk ah an rak phan than nain Hitler le a ralkap nih an huai cuahmah ve lio asicaah Hitler kut in an rak thi dih ve. Kha thawngchia kha American cozah nih a theih tikah an palhnak an hun i hngalh ruangmang i Jew Refugees an khirh than hna kha an rak i ngaihchih tuk hringhran. Mah an i palhnak nih nihin kan caah thil tha a hun chuahpimi cu, "Ahohmanh an ram i harnak an ton ruangah kan ram i dor ding in a kan panhmi poh cu kan khir ti hna lai lo" timi policy hi America cozah nih fektein a dirpi hi a si.
Vawleicung ram tampi in muslim an si pekah, Buddhist an va si pekah, Khrihfa an va si pekah, zei miphun an va si pekah, zei biaknak a biami an va si pekah kan minung hawi nih harfahnak a tongmi hna cu huhphenh ding le zohkhenh ding a si timi hi American cozah nih biataktein a dirpi. Hi zumhnak le dirhmun hi America bantuk in a dirpitu ram khuazeihmanh ah a um lo. Vawleicung refugees vialte i hnarkhuai uak cu America nih a fimhlawm hna. Muslim ram cheukhat cu zinan tampi a chuak i ram rum an si ko nain an muslim hawi lila hmanh refugees in a cohlang duh hna lo, an kinhlawm hna lo. Vawileicung mihar tampi nih America lei lawng kan panh hi zei ruang ko hen a si hnga?
American cozahpi hmanh hi palh a hmang ve ko. Sihmanhsehlaw palhnak chungin cawn awk a thami cu cawn khawh le remh khawh an i zuam zungzal. US Cozah nih a khirhmi Jew Refugees hna cu Nazi Hitler kut in an paam dih ti thawng an theih tikah nihin kan caah US nih a innka cu a on i kannih cu daitein hika ah khua kan sa kho hna. Kan mui kan sam zoh tikah, kan pum kan rua zoh tikah Mirang he cun kan i dang ngaingai. Sihmanhsehlaw Khrihfa a simi mirang hna nihcun an kan hmuh tikah Pathian nih Amah muihmai keng in a servemi a fale kan sinak kha fiangtein an hmuh khawh. Pathian an dawtnak le an tihzahnak kha a lang. America hi Muslim ram rak si sehlaw vawleicung miharsa hna nih dornak i fuhpanhmi ram hi a rak si hnga tiah ka zum lo. Chin Evangelical Baptist Church i chungtel vialte hi mirang nih i dawtmi lawngte kan si. Kan thi le kan sa aa tlaihnak a um ruangah a si maw? Si naisai hlah. Kan muidawh ruang le duhnung kan si ruangah a si maw? Si naisai hlah. An kan dawtnak cu kanmah leikap in si lo in, anmah nih Pathian an dawt caah Pathian fale a simi kannih kha an kan dawt ve tu a si ko. Pathian an dawt hi Pathian nih a dawt hmasa hnanak kha an theih i Bawipa Pathian cu dawt ve lo in an um khawh lo caah a si ko. Pathian nih kannih zong a kan dawt ve bantuk in kannih zong nih hun dawt ve ding hi a kan duh piak ve. Sui in ka daw u a ti lo. Ngun in ka daw u a ti lo. Paisa le ngeihchiah in ka daw u a ti lo. Nangmah nunnak tukha a duhmi cu a si. Na thinlung kha a si. Na ruahnak kha a si. Na thawnnak kha a si. Nangmah sinin a duhmi cu nangmah kha na si ko. Sui le ngun kan hal sehlaw kan pe kho hnga lo. Kan ngeih fam lo cuta. A kan halmi hi kan pek khawh tukmi a si ve fawn. Zeicaahdah ti ahcun nangmah bak kha aan nuarmi le an duhmi cu na si caah a si.
Biakam Hlun chungah Nawl Bia lawngte hi 613 a um. Phungbia a thiammi Farasi le cawnpiaktu sayate nih an rak i ceih tawnmi le an rak i al tawnmi cu, "Nawlbia vialte lakah hin zei nawlbia hi dah biapibik a si hnga?" ti hi a si. Mathai 22:36 kan zoh ahcun, cawnpiaktu saya pakhat nih Jesuh cu, "Saya, Phungbia chungah hin zei nawlbia dah an nganbikmi a si?" tiah a hal. Jesuh nihcun Deuteronomi 6:5 "Bawipa na Pathian cu na thinlung dihlak, na ruahnak dihlak le na thawnnak dihlak in na dawt lai timi te kha a nganbik a si" tiah a leh. A kan dawtu Pathian hun dawt ve hi Jesuh nih biapibik i a chiahmi cu a si. Phungbia cawnpiaktu sayapa nih a hal lo nain Jesuh nih a changtu i a chiahmi nawlbia a hun chimchih rih. Cucu zeidah a si ti ahcun ka inn pa kha keimah le keimah kaa dawt bantuk in dawt ve kha a si. Na innpa kha nangmah le nangmah naa dawt bantuk in dawt ve kha a si(Levitikas 19:18; Mathai 22:37). Cucaahcun Jesuh nih nihin ah a kan cawnpiak tiah ka zumhmi cu minung kan caah Pathian he dawtnak in kan i pehtlaih awk hi zeitluk in dah biapi a si ti le kan minung hawi he dawtnak in kan i pehtlaih awk hi zeitluk in dah a biapi ti hi a si.
Voikhat cu, Jesuh cu a zultu hna he an i chawhnak lam cungah uico ruak an rak i pah. A zultu hna nihcun a rimthu an theih hlan in an fih cia i an hrial. Sihmanhsehlaw Jesuh nihcun uico ruak i a vaar zirziarmi a ha te a hmuh tikah "A va dawh hringhran dah" tiah a ti. Jesuh zultu hna hi Judah miphun lawngte an si. Judah miphun caahcun Gentile (Judah asilo pohpoh) cu an rak fih hna, an rak zawmhtaih hna. Kannih Judah miphun cu Pathian thimmi mithiang kan si i Gentile cu lawkih mithurhnawm an si tiah an rak nautat hna. Uico cu a thurhnawmmi ah an rak ruahmi a rak si ve. Kanmah Laimi zong nih zawmhtaihmi le thlanglamhmi hna cu "Uicopa" tiah rak ti kan rak hman ve bantuk hin an rak si ve. Jesuh hnuzul hna nih uicoruak cu a fih in an fih i an hnar i hup zau in a hlatnak in an rak hrial lioah hin Jesuh nihcun uicoruak muichiatnak le fihnunnak kha hmuhpiak siloin aa dawhnak tukha a hmuh piak. Jesuh nihcun Gentile mi hna cung zongah dawhnak a um ve ko kha hi tuanbia nihhin a langhter. Judah miphun hna caahcun Gentile miphun hna cu an innpa an rak si ko nain an rak daw hna lo, a hrial tu in an rak hrial hna. Pathian dawt ve mi Pathian fale an si kha an rak cohlang duh lo.
Nangmah le keimah caah hi cawnpiaknak nihhin zeibantuk bia dah na thinlung chungah a chim? Kan Khrihfabu chungtel lawng kan i dawt awk a si tiah a ti lai maw? Laimi lawng kan i dawt awk a si tiah a ti lai maw? A kan zohkhenhtu mirang kan hawikom lawng va dawt awk tah a chimduhmi a si hnga maw? Na umnak inn pawng i na innpa kha na daw cang hna lai lo maw? Na riantuannak i na innpa kha na daw cang hna lai lo maw? Lamcung i na tlunkal lio caan i na hnu na hmai le na sirlei ah motor a mawng ve mi na innpa kha na daw cang hna lai lo maw? Kanmah le kanmah i dawt ding vial kha va si sehlaw Pathian nih i va fial hmanh hi kan hau hnga lo. A fawituk cuta. An mui le kan mui zong aa lo lomi minak kan unau hna va dawt hna kha dahkaw Pathian nih a kan fial hi. An holh le kan holh aa khatlomi kan minung hawi va dawt ve kha dahkaw kan Khamhtu Jesuh nih a kan fial cu. Kanmah Laimi bang zu le sa ram ngaivemi Mexican kan unau hna va dawt ve cang kha dahkaw kan Pathian nih a kan fial hi. Kanmah bantuk in Khrihfa asilomi biaknak dang minung hawi va dawt ve dahkaw nihin ah Pathian nih a kan fial hi. Kan umnak vawlei ah Pathian nih nangmah le keimah hmang in a pennak tlung seh ti a duh. A pennak le a dinnak kawl hmasa ding a kan fial(Mathai 6:33). Vancung ahcun Van Mi hna nih Pathian duhnak an tuah caah Pathian Pennak cu a hmun zungzal. Vawlei ah Pathian Pennak a tlun khawh nakhnga nangmah le keimah nih Pathian duhnak cu kan tuah ve a herh. Cucaahcun, 2012 chung hi pumpak cio nih i nunpi usih tiah sawm kaan duhmi hna cu kan thinlung dihlak, kan ruahnak dihlak le kan thawnnak dihlak in daw usihlaw, kan minung hawi sinah a thum-almi nun in nung ve usih ti hi a si. Pakhatnak ah Bawipa kan Pathian cu kan sining dihlak in daw ve cang usih. Pahnihnak ah kan minung hawi kha(zeibantuk minung an va si hmanh ah) kanmah kan i dawt bantuk in daw ve cang hna usih. Pathian Dawtnak le Pennak karhtertu si ve cang usih tiah nihin Kum Thar Ni ah sawm le forhfial kaan duh hna.
2012 cu Bawipa Pathian thluachuah tampi in a kan pek kum si hram ko seh.
Happy New Year to You All!
May God Bless You All!
Zammang Mualcin
